Lễ khởi công xây nhà là buổi sáng đầu tiên của một ngôi nhà. Từ đây, khu đất trống bắt đầu có máy móc, có thợ và có tiến độ. Trong 20 năm làm nghề, TDArchitects đã đứng cạnh rất nhiều gia chủ trong buổi lễ này: có lễ diễn ra giữa khu đô thị mới, có lễ giữa bãi cỏ dại ven sông, trời đang mưa bão mà đến đúng giờ cúng thì tạnh hẳn. Bài viết tổng hợp những gì gia chủ cần chuẩn bị, ai làm việc gì và những kinh nghiệm thực tế để buổi lễ diễn ra gọn, đúng giờ và không ảnh hưởng tiến độ.
Lễ khởi công và lễ động thổ khác nhau thế nào?
Theo phong tục, lễ động thổ là lễ xin phép thần linh, thổ địa trước khi “động” vào đất; lễ khởi công là đánh dấu ngày bắt đầu thi công. Với nhà ở, hai lễ thường được gộp làm một buổi: gia chủ cúng xin phép, cuốc những nhát đất đầu tiên, sau đó nhà thầu đưa máy vào làm việc ngay trong ngày.
Với công trình cải tạo (không đào móng mới), nhiều gia đình vẫn làm một lễ nhỏ tại nhà trước khi tháo dỡ để mọi việc suôn sẻ.
Chọn ngày, giờ khởi công
- Theo tuổi gia chủ: ngày giờ thường được xem theo tuổi người đứng tên xây nhà. Năm gia chủ phạm Kim Lâu, Hoang Ốc hoặc Tam Tai, nhiều gia đình chọn cách mượn tuổi người hợp tuổi đứng ra làm lễ động thổ.
- Giờ buổi sáng: phần lớn lễ khởi công diễn ra từ sáng sớm đến trước trưa. Có thầy chọn giờ rất sớm, 5 giờ sáng, nên nhà thầu phải bày lễ, che bạt từ tối hôm trước.
- Tính thêm thời tiết và giấy tờ: ngày đẹp nhưng rơi vào giữa mùa mưa thì cần phương án che chắn, thoát nước hố móng. Quan trọng hơn, giấy phép xây dựng phải có trước ngày khởi công và cần gửi thông báo khởi công cho cơ quan quản lý địa phương theo quy định; đừng để ngày đẹp “ép” công trình làm khi hồ sơ chưa xong.
Bạn có thể tham khảo thêm cách chọn hướng nhà hợp tuổi trong mục Phong thủy.
Mâm lễ khởi công gồm những gì?
Mỗi vùng, mỗi gia đình có cách sắm lễ khác nhau. Một mâm lễ khởi công nhà ở thường có:
- Hoa tươi (hoa cúc, hoa lay ơn), ngũ quả.
- Gà luộc hoặc heo quay, xôi, chè.
- Gạo, muối, nước; rượu, trà; trầu cau, thuốc lá.
- Nhang, đèn cầy, giấy tiền vàng mã.
- Bài văn khấn ghi rõ họ tên gia chủ, địa chỉ công trình.
Lễ không cần to; quan trọng là đầy đủ, sạch sẽ và đặt đúng hướng thầy dặn. Nhiều gia chủ bận rộn nhờ luôn nhà thầu sắm lễ và soạn văn khấn; ở TDA, anh em đã quen làm việc này vì năm nào cũng có nhiều buổi lễ khởi công.
Ai làm việc gì trong buổi lễ?
Gia chủ
- Chốt ngày giờ, người đứng lễ (hoặc người được mượn tuổi).
- Thắp nhang, khấn, cuốc những nhát đất đầu tiên.
- Báo trước cho hàng xóm hai bên về thời gian thi công. Một lời chào hỏi trước giúp cả quá trình xây dựng dễ chịu hơn rất nhiều.
Nhà thầu
- Dọn cỏ, san phẳng một khoảng đặt bàn lễ; trải bạt, dựng dù hoặc lều che nắng mưa.
- Dựng bảng thông tin công trình (biển báo công trình theo quy định: số giấy phép, chủ đầu tư, đơn vị thiết kế, thi công) và hàng rào tạm.
- Tập kết máy móc, vật tư để sau lễ có thể làm ngay: máy đào, dàn ép cọc hoặc máy khoan.
Kiến trúc sư, kỹ sư
- Mang bản vẽ, đối chiếu mốc ranh đất với gia chủ ngay tại hiện trường.
- Giới thiệu tiến độ các mốc chính: móng, đổ sàn, cất nóc, hoàn thiện.
Trình tự một buổi lễ khởi công
- Bày lễ trên bàn đặt giữa khu đất hoặc vị trí thầy chỉ định.
- Thắp nhang, đọc văn khấn đúng giờ đã chọn.
- Động thổ: gia chủ cuốc vài nhát đất tượng trưng, thường ở vị trí trung tâm hoặc các góc khu đất.
- Hóa vàng, hạ lễ khi nhang tàn; chia lộc cho mọi người có mặt.
- Bắt đầu thi công ngay trong ngày: máy đào phát quang, ép cọc hoặc đào móng tùy công trình.
Sau lễ khởi công là những việc gì?
Ngay sau buổi lễ, công việc đầu tiên là định vị tim mốc: kỹ sư dùng máy toàn đạc xác định chính xác vị trí trục, cọc, móng theo bản vẽ và ranh đất. Sau đó mới đến ép cọc (hoặc khoan cọc nhồi), đào và đổ móng. Mỗi hạng mục này sẽ có bài riêng trong loạt bài Xây nhà từ A-Z.
Kinh nghiệm thực tế từ công trường
- Chuẩn bị từ tối hôm trước nếu giờ lễ quá sớm: bàn, bạt, dù, đèn; kiểm tra đường vào cho xe chở lễ.
- Luôn có phương án mưa: bạt che, lối đi không lầy.
- Giữ đồ cúng cẩn thận nếu bày từ đêm ở khu đất trống.
- Không để lễ làm trễ tiến độ: máy móc, vật tư nên tập kết trước để sau lễ làm ngay, tận dụng ngày đẹp.
- Chụp ảnh lưu niệm: đó là tấm ảnh “trước” đáng nhớ khi ngôi nhà hoàn thành.
Câu hỏi thường gặp
Không làm lễ khởi công có được không?
Đây là nghi thức tín ngưỡng, không phải thủ tục pháp lý bắt buộc. Tuy vậy, phần lớn gia đình vẫn làm để yên tâm và đánh dấu ngày bắt đầu. Thủ tục bắt buộc là giấy phép xây dựng (trừ trường hợp được miễn) và biển báo công trình.
Năm xấu tuổi có xây nhà được không?
Nhiều gia đình chọn mượn tuổi người thân hoặc người hợp tuổi đứng lễ động thổ. Gia chủ nên tránh có mặt lúc người được mượn tuổi làm lễ, theo cách làm phổ biến.
Nhà thầu có chuẩn bị lễ giúp không?
Có. Khi xây nhà trọn gói tại TDArchitects, anh em có thể chuẩn bị mặt bằng, bàn lễ, mâm lễ và văn khấn theo yêu cầu của gia chủ.
Nếu bạn đang chuẩn bị xây nhà, hãy xem dịch vụ xây nhà trọn gói hoặc liên hệ TDArchitects để được tư vấn tiến độ và chi phí ngay từ trước ngày khởi công.
